ناصر الملك مرحوم عمارتى اجاره شده است ، جاى خوبى نيست . عمارت ما هم تعريفى ندارد . حكومت همدان هم مثل عمارتش مىماند . صرفه و مداخلى ندارد . سه قسمت است اين حكومت . بلوك آشقلو « 1 » حكومتش با بهاء الملك آشقلو است . بلوك حاجيلو با ساعد السلطنه عبد الله خان پسر اعتماد السلطنه مرحوم حاجىلو است . حكومت كل چندان اختيار و تحكم به اين دو بلوك ندارد و كليهء منافع و مداخل از آن دو بلوك است . تقسيمات همدان بلوك آشقلو « 2 » ماليات دارد . بلوك حاجيلو « 2 » ماليات . شهر و دروب توابع كه جز حكومت كل است « 2 » . همدان داراى چهار فوج سرباز و يك فوج توپچى است . دهات آباد خوب دارد . شهر در كنار كوه الوند واقع [ است ] . جنوب شرقى شهر رشته‌كوه الوند كشيده شده است . سمت ديگر كوه دور است . دره‌هاى قشنگ و آبهاى گوارا در دامنهء الوند واقع شده كه بر زينت اين كوه عظيم افزوده است . اطراف شهر تا چشم كار مىكند سبز و خرم است . شهر قشنگى است . خود شهر « 2 » خانه است و از قرار خانه‌اى پنج نفر « 2 » تمام خاك همدان « 2 » يهود همدان هرچه تابستان و بهار اين ولايت خوب است دو ماه پائيز و زمستانش بد است . سرما بىحساب است . هفت ماه تمام كرسى بايد باشد . زمستان بسيار بدى دارد . هرچه خوشى در تابستان شخص مىبرد زمستان بايد پس بدهد . ارمنى و يهود همدان زياد است . سيصد خانوار يهود ساكن همدان است و تيول حضرت و الا است . چهار صد تومان جمع ديوانى آنها است . كسب و تجارت خوب دارند . اهل صنعت همدان زياد ندارد . فقط عمل چرم و دباغى را كاملا بلد هستند . بيش از اين بصيرت بر جغرافياى اين شهر ندارم ، مگر من بعد تحصيل شود . مهمانى يا رياضت چهارشنبه غرهء ذيحجة الحرام - سى و چهار روز است كه روزنامه ننوشته‌ام . در اين مدت كارى تازه اتفاق نيفتاده است . تمام ايام يك قسم بوده و تغيير حالت و مكانى اتفاق نيفتاده . روزهاى دوشنبه و پنجشنبه را اغلب سوار شده‌ايم ، هفت هشت جا از خانه‌هاى خوانين و شاهزادگان همدان مهمانى رفتيم . يقين است كه اين مهمانيها مطبوع طبع نيست و رياضت كشيدن است رفتن اين مهمانيها . الحمد لله طهرانيها سلامت هستند ، جز گلين خانم كه كسالت دارد . نواب عليه شاهزاده والى هم به سلامتى فارغ شدند و خداوند پسرى عطا فرمود اسمش را ابو الفتح

--> ( 1 ) - معمولا عاشقلو نوشته مىشود . ( 2 ) - جاى يك كلمه سفيد مانده است .